MÖ 3.yüzyıldan MS 10. yüzyıla kadar Kuzey Avrupa'daki kabileler tarafından kullanılan yazı sistemindeki harflere ne denir?

Göktürk alfabesi V. ve X. yüzyıllar arasında Yenisey Kırgızları ve Göktürkler tarafından geniş şekilde kullanılmıştır. Taş, deri, maden gibi sert maddeler üzerine yazılmaya elverişlidir. Daha sonraları fırça ve kalemle el yazılarında da kullanılmıştır. Yenisey harflerinin yüz elli çeşidi olmasına karşın, toplam otuz sekiz harfe kadar indirilmiştir. Düz çizgilerden oluşması ve birleştirilmemesi en önemli özelliklerinden biridir. Şekil bakımından “runiform”dur. Yani Germenlerin “Run” denilen yazısına benzer. Runik sözü eski İskandinav dilinde run isminden türemiş bir sıfattır ve esrarengiz anlamına gelmektedir. Göktürk alfabesiyle yazılan ve Danimarkalı dilci Thomsen’in çözdüğü ilk Orhun Yazıtlarında harf sayısı otuz sekizdir. Bunların dördü ünlü diğerleri ünsüzdür. Harfler birbirleriyle bitişmez. “e, h, kh, j, v” sesleri alfabede bulunmaz. Sağdan sola doğru yazılır. Kelimler iki nokta (:) ile birbirinden ayrılır. Bu yazının en güzel örneği Orhun Abideleridir. Harflerin kaynağı hakkında farklı görüşler vardır, ama bunlardan en çok üzerinde durulan üç tanedir. a) Germen veya İskandinavların Run harflerinden doğmuştur. Türklere İskandinavlar tarafından verilmiştir. (Heikel) b) Türk damgalarından doğmuştur. (Aristov, Malitskiy, Caferoğlu, Arat) c) Türk damgalarının zamanla fonetik değer kazanmasından ortaya çıkmış olmakla beraber eski Farsçanın atası olan Pehlevicenin tesirleri vardır. Satırların sağdan sola ve yukarıdan aşağı yazılışında da Çin’in tesiri görülür. (Polivanov) Bu görüşlerin dışında, Göktürk harflerinin ayrıca Türk dinî ayinlerindeki hareketlerin sembollerinden de doğduğu iddia edilmiştir. Bu alfabenin Moğolistan’da oturan Yakutlar tarafından kullanıldığını görüyoruz. M.S. 580 yılında bir Türk elçisi tarafından İstanbul’a getirilen diplomatik bir mektup bu harflerle yazılmıştır. Macarların kullandığı Çertme (Kertme) alfabesindeki harfler de Göktürk harflerinden doğmuştur. Bugün Konya, Kayseri ve Niğde civarındaki Selçuklu eserlerinde halı ve kilimlerin üzerindeki motiflerde bu harfleri görebiliriz.